Kiểm tra xem có thật sự cần hai điểm chặn

Tọa độ cùng cách với trang thế cờ: cột A đến O, có cột I, từ trái sang phải; hàng 1 đến 15, từ dưới lên trên. Đối phương một nước nối hai đường thì đánh dấu điểm thắng của từng đường. Đường nào hai đầu đã bị chặn thì không có điểm thắng. Hình đầu, quân khoanh là H8 vừa rơi. Hàng ngang E8, F8, G8, H8 là bốn quân đen, D8 đã có trắng, chấm xanh I8 là điểm thắng duy nhất. Hàng dọc H7, H8, H9 cũng là ba quân đen, nhưng H6 và H10 đã là trắng, nên hàng dọc này không có điểm thắng. Trắng chỉ cần chiếm I8. Đây không phải hai điểm chặn.

Hình thứ hai là một ván khác, cùng hình đôi ba trên trang thế cờ. Quân khoanh H8 tạo hai ba mở cùng lúc: hàng ngang F8, G8, H8, hai đầu là chấm xanh E8 và I8; hàng dọc H7, H8, H9, hai đầu là chấm xanh H6 và H10. Bốn giao điểm khác nhau, một quân không che hết. Nước này hợp lệ. Trắng nếu chỉ chiếm một đầu, ba mở kia còn đó, và nước đen tiếp theo có thể làm bốn mở: cả hai đầu đều là điểm thắng.

Quân khoanh là H8. Điểm thắng của hàng ngang chỉ là chấm xanh I8. H6 và H10 đã là trắng, hàng dọc không có điểm thắng.
Quân khoanh là H8. Hai đầu hàng ngang là E8 và I8, hai đầu hàng dọc là H6 và H10. Bốn chấm xanh là bốn giao điểm khác nhau.

Chặn giao điểm chung khi nó còn trống

Thế đôi thường được dựng trước nước đó. Hai hình dưới là cùng một ván khác, không phải hai hình trong “Kiểm tra xem có thật sự cần hai điểm chặn”. Hình đầu: E8, F8 và H8 trên hàng ngang, G9 và G7 trên hàng dọc, cùng trỏ vào G8 còn trống. F9 đã có trắng. Chấm xanh G8 lúc này không phải điểm thắng.

Đen nếu chiếm G8, hàng ngang nối thành E8, F8, G8, H8, D8 đã chặn, chỉ còn I8 là điểm thắng; hàng dọc thành G7, G8, G9, hai đầu G6 và G10 đều trống. Đó là bốn ép cộng ba mở, hai điểm chặn không trùng. Hình sau là trắng chiếm G8 trước: hàng ngang đứt giữa F8 và H8, hàng dọc đứt giữa G9 và G7, và quân trắng này với F9 thành một cặp chéo.

Chấm xanh G8 là giao điểm trống mà hàng ngang và hàng dọc cùng dùng, và lúc này không phải điểm thắng. F9 đã có trắng.
Trắng ở G8 cắt cả hai đường, và với F9 thành một cặp chéo.

Thế đôi đã rơi thì xếp nước theo mức ép

Giao điểm chung đã bị chiếm thì xem theo thứ tự này. Mình thành năm được ngay thì thành năm. Tiếp theo xem mình có bốn ép mà đối phương phải trả lời hay không. Rồi xem một quân có che được cả hai điểm đe dọa hay không. Cả ba đều không thì chỉ chặn một đường, thường chỉ chậm một nước. Hình đầu dưới đây là ván trong “Chặn giao điểm chung khi nó còn trống” khi G8 không bị chiếm trước. Quân khoanh G8 đã rơi. Trắng trên hình này không có năm quân, cũng không có bốn ép của mình. Điểm thắng là I8. G6 và G10 vẫn trống, là hai đầu của ba mở, và không phải I8. Trắng phải chiếm I8. Chiếm I8 không xóa ba mở trên hàng dọc.

Hình sau là đã chiếm I8, đen đi tiếp G10. Hàng dọc G7, G8, G9, G10 là bốn quân đen. Đây mới là bốn mở: chấm xanh G6 và G11 đều trống, và cả hai đều là điểm thắng. Trắng nước này chỉ chiếm một giao điểm. Chiếm G6 thì đen đi G11 thành năm; chiếm G11 thì đen đi G6 thành năm. Hàng ngang E8 đến H8 lúc này bị trắng ở D8 và I8 bịt hai đầu, không còn là đường thành năm. Trắng nếu đổi sang chỗ khác làm một ba mở thường, đen có thể không trả lời, đi thẳng điểm thắng còn lại.

Quân khoanh là G8. Chấm xanh I8 là điểm thắng của nước này. G6 và G10 vẫn trống, là hai đầu của ba mở, không phải I8.
Quân khoanh là G10. Chấm xanh G6 và G11 đều là điểm thắng. Trắng chỉ chiếm được một trong hai.

Hai thế cờ cần nhận ra

Hàng dọc đã chết, chỉ còn một điểm thắng

Trong “Kiểm tra xem có thật sự cần hai điểm chặn”, hình đầu khoanh H8. Điểm thắng của hàng ngang chỉ có I8. Hàng dọc H6 và H10 đã là trắng, trắng không cần tìm điểm thứ hai cho hàng dọc này.

Chặn xong bốn ép, hai đầu vẫn thành năm

Trong “Thế đôi đã rơi thì xếp nước theo mức ép”, hình thứ hai có trắng ở I8 và quân đen khoanh ở G10. Điểm thắng là G6 và G11. Trắng chiếm một điểm, đen đi điểm kia là thành năm.

Kiểm tra ba điều này

  1. Đánh dấu điểm thắng trước khi gọi đó là thế đôi. Trong “Kiểm tra xem có thật sự cần hai điểm chặn”, hình đầu chỉ có I8 là điểm thắng. Hình đôi ba có E8, I8, H6 và H10, bốn giao điểm khác nhau.
  2. Mình thành năm được thì thành năm trước. Trong “Thế đôi đã rơi thì xếp nước theo mức ép”, hình đầu trắng không có năm quân, nên mới chặn I8. Chặn xong, ba mở trên hàng dọc vẫn còn; nước đen sau, khi đi G10, mới thành bốn mở.
  3. Ba mở thường không giành lại lượt của bốn mở. Cùng mục “Thế đôi đã rơi thì xếp nước theo mức ép”, hình thứ hai có điểm thắng G6 và G11. Trắng làm ba mở ở chỗ khác, đen vẫn đi đầu kia thành năm.

Câu hỏi thường gặp

Đôi ba có phải lúc nào cũng đã thắng?

Không phải lúc nào. Trong “Kiểm tra xem có thật sự cần hai điểm chặn”, hình thứ hai H8 là hai ba mở, điểm chặn E8, I8, H6, H10 khác nhau, trắng một nước không chặn hết. Nước này hợp lệ, và ván này trắng đã thua. Hình đầu cũng có hàng dọc ba quân đen, nhưng H6 và H10 đã là trắng, hàng đó chết, không phải thế đôi. Đối phương nếu thành năm trước, hoặc đi bốn ép bắt buộc phải trả lời, thì xử nước đó trước.

Vì sao bốn mở thường không chặn được?

Trong “Thế đôi đã rơi thì xếp nước theo mức ép”, hình thứ hai có G7 đến G10 bốn quân đen, hai đầu G6 và G11 đều là điểm thắng của nước sau. Trắng một lần chỉ chiếm một giao điểm. Chiếm G6 thì đen đi G11; chiếm G11 thì đen đi G6. Bốn mở chỉ dừng khi chính trắng nước này thành năm.

Thấy đối phương đang dựng thế đôi thì chặn giao điểm nào?

Giao điểm còn trống thì chiếm G8 ở hình trong “Chặn giao điểm chung khi nó còn trống”. Quân đó cắt cả hàng ngang lẫn hàng dọc. Đã rơi thành hình đầu của “Thế đôi đã rơi thì xếp nước theo mức ép” thì trắng không có năm quân, chỉ còn chiếm điểm thắng I8. Nước chặn này không xóa ba mở trên hàng dọc.

Tập nhìn thế đôi sớm hơn bằng cách nào?

Xem lại ván thua, dừng trước khi đối phương chiếm một giao điểm kiểu G8. Viết ra các quân đang trỏ vào đó: hình đầu trong “Chặn giao điểm chung khi nó còn trống” là E8, F8, H8, cùng G9 và G7. Xem liền vài ván, tìm giao điểm trống này trước, rồi mới đếm những đường đã nối dài.